ฐานะที่พึงพิจารณาเพื่อการหลุดพ้น

ปัญญาการรอบรู้ในทุกข์ของผู้ถึงซึ่งพระนิพพานหรือกล่าวอีกนัยยะหนึ่งได้ว่าเป็นปัญญาของพระอรหันต์นั่นเองโดยได้ยก “สัตตัฎฐานสูตร” ว่าด้วย ผู้มีปัญญาฉลาดรอบรู้ขันธ์ 5 ในฐานะ 7 ประการได้แก่

1. รู้ชัดซึ่ง (รู้ลักษณะ) รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

2. รู้ถึงเหตุเกิดขึ้น ของ รูป…ฯ คืออาศัยเหตุเกิด

3. รู้ถึงความดับ ของ รูป…ฯ คือ เมื่อเหตุดับ-ผลย่อมดับ

4. วิธีข้อปฏิบัติให้ถึงความดับ ของ รูป..ฯ คือ มรรค 8

5. รู้ชัดซึ่งอัสสาทะ (รสอร่อย/ข้อดี) ของ รูป…ฯ คือ สุขที่เกิดขึ้น

6. รู้ชัดซึ่งอาทีนวะ (โทษ/ข้อเสีย) ของ รูป…ฯ คือ ไม่เที่ยง

7. รู้ชัดซึ่งนิสสรณะ (อุบายเครื่องสลัดออก) จาก รูป…ฯ คือ ปัญญาเห็นความไม่เที่ยง